Dat dit geen theoretisch verhaal is, werd afgelopen week nog eens duidelijk. Netbeheerder TenneT liet weten dat het hoogspanningsnet in de provincie Utrecht inmiddels volledig op slot zit. Nieuwe of zwaardere aansluitingen zijn daar op veel plekken niet meer mogelijk, ook niet voor partijen die wel willen investeren of verduurzamen.

Dit soort berichten laten zien wat er in andere regio’s waarschijnlijk ook gaat gebeuren. De wachtrij voor kleinverbruikers per 1 juli 2026 komt dus niet uit de lucht vallen, maar is een volgende stap in een probleem dat nu al zichtbaar is.

Netbeheerders gaan werken met een prioriteringskader. Dat betekent dat niet iedereen tegelijk geholpen kan worden. Alleen partijen met een vastgestelde prioriteit krijgen als eerste toegang tot het elektriciteitsnet. Het gaat onder andere om:

• congestieverzachters, zoals bedrijven met energieopslag
• veiligheid en acute zorg
• maatschappelijke basisbehoeften, zoals woningbouw en onderwijs

Bedrijven en huishoudens zonder prioriteit komen op een wachtlijst te staan. Hoe lang die wachttijd is, verschilt per regio en is vooraf vaak lastig in te schatten.

Deze verandering raakt niet alleen bedrijven. Ook particulieren krijgen ermee te maken. Bijvoorbeeld als je als woningeigenaar een zwaardere aansluiting nodig hebt voor een elektrische auto, een warmtepomp of koken op inductie.

De vraag die veel mensen nu stellen is dan ook logisch:
is het verstandig om nu nog een verzwaring van de aansluiting aan te vragen?

Er is geen standaardantwoord, maar er zijn wel een paar overwegingen die helpen.

Verwacht je als mkb‑bedrijf groei, dan kan het verstandig zijn om niet te lang te wachten. Groei betekent vaak extra elektriciteitsvraag. Denk aan meer elektrische machines, extra elektrische bestelwagens of volledig van het gas af gaan. Vraag je de verzwaring pas na 1 juli 2026 aan en heb je geen prioriteit, dan is de kans groot dat je op een wachtlijst belandt. De situatie in Utrecht laat zien hoe snel dat werkelijkheid kan worden.

Een tweede belangrijke afweging is hoe ver je wilt verzwaren. De kosten van een aansluiting hangen namelijk niet alleen af van wat je verbruikt, maar vooral van de capaciteit die je afneemt. Die vaste netkosten betaal je ieder jaar, ook als je de extra capaciteit nog niet volledig benut.

Bij netbeheerders zoals Liander gelden in 2026 bijvoorbeeld de volgende jaarlijkse kosten (incl. btw):

• 3×35A of 3×40A: € 1.936 per jaar
• 3×50A: € 2.837 per jaar
• 3×80A: € 4.648 per jaar

Stap je van 3×35A naar 3×50A, dan betaal je ongeveer € 900 per jaar extra aan vaste netkosten. Ga je direct naar 3×80A, dan loopt dat verschil op tot circa € 2.700 per jaar.

Dat maakt “voor de zekerheid extra groot verzwaren” niet altijd de slimste keuze.

Het prioriteringskader maakt de afweging rond verzwaren urgenter en complexer. Te laat aanvragen kan betekenen dat je groei wordt afgeremd. Nu al verzwaren kan jarenlang onnodig hoge vaste kosten opleveren.

Bij Sustendo kijken we hier onafhankelijk naar. We verkopen geen techniek en hebben geen belang bij een grotere aansluiting dan nodig. We helpen ondernemers en overheden om dit soort keuzes stap voor stap en op basis van realistische plannen te maken.

Zeker nu de regels veranderen en netbeheerders zoals TenneT aangeven dat delen van het net al vol zitten, loont het om hier bewust bij stil te staan in plaats van automatisch “meer vermogen” aan te vragen.

Tot en met 2026 mag je zelf opgewekte zonnestroom wegstrepen tegen de stroom die je op een ander moment afneemt van het net. Dat noemen we salderen.

Lever je over een jaar gezien net zoveel stroom terug als je afneemt, dan betaal je alleen vaste kosten. Lever je meer terug dan je verbruikt, dan krijg je voor dat overschot een vergoeding van je energieleverancier.

Salderen maakt zonnepanelen financieel aantrekkelijk, vooral als je overdag weinig stroom verbruikt.

Vanaf 1 januari 2027 mag je opgewekte zonnestroom niet meer salderen. Teruggeleverde stroom mag je dan niet meer aftrekken van de stroom die je afneemt van het net.

Wat wel blijft: je krijgt een vergoeding voor de stroom die je teruglevert. Dat heet de terugleververgoeding.

Tegelijkertijd betaal je, net als nu, terugleverkosten. En daar zit een belangrijk verschil per energieleverancier. Bij sommige leveranciers zijn de terugleverkosten hoger dan de vergoeding die je krijgt. In dat geval kost het geld om stroom terug te leveren.

Dat voelt misschien gek, maar het is wel de realiteit waar ondernemers mee te maken krijgen. Het loont dus om goed te kijken naar de voorwaarden van je energiecontract.

Met het verdwijnen van salderen wordt één ding duidelijker: hoe meer zonnestroom je zelf gebruikt, hoe voordeliger.

Gebruik je je opgewekte stroom direct in je bedrijf, dan hoef je minder dure stroom van het net te kopen.

Voorbeelden die we in de praktijk vaak zien:

• machines of processen vaker overdag laten draaien
• laden, koelen of ventileren op zonnige momenten
• slimmer omgaan met pieken en dalen in verbruik

Opslag of slimme aansturing kan helpen, maar is niet voor elk bedrijf nodig of haalbaar. Het begint altijd bij inzicht: wanneer verbruik je stroom en wanneer wek je die op?

Die vraag krijgen we vaak. Het eerlijke antwoord is: ja, maar de spelregels veranderen.

Zonnepanelen blijven een goede investering, zeker als je een groot deel van de stroom zelf gebruikt. De terugverdientijd kan wel langer worden dan je misschien gewend bent. Dat is geen reden tot paniek, maar wel een reden om opnieuw naar je situatie te kijken.

De afschaffing van de salderingsregeling maakt energie minder simpel, maar niet oninteressant. Ondernemers die inzicht hebben in hun verbruik en keuzes bewust maken, kunnen ook na 2027 goed uit de voeten met zonnepanelen.

Bij Sustendo helpen we ondernemers en overheden om dit soort veranderingen begrijpelijk te maken. Onafhankelijk, zonder belang bij techniek of contracten, en altijd vanuit de praktijk. Niet door oplossingen te verkopen, maar door samen te kijken wat in jouw situatie logisch en haalbaar is.

Wil je sparren over wat dit voor jouw bedrijf betekent? Neem dan contact met ons op.

Vanuit Europa komen nieuwe verplichtingen voor gebouwen en installaties. De EPBD IV vraagt van bedrijven dat zij beter plannen hoe hun gebouwen energiezuiniger worden. Het renovatiepaspoort hoort daarbij: een document waarin je inzichtelijk maakt welke stappen je de komende jaren gaat zetten.

Daarnaast gaan de eisen voor gebouwautomatisering en controlesystemen (GACS) omhoog. Installaties vanaf 290 kW moeten vanaf 2026 automatisch gemonitord worden; in 2029 wordt die grens 70 kW. Het gaat dan om systemen die meten, signaleren en rapporteren. Denk bijvoorbeeld aan je zwembadinstallatie, warmtapwatersystemen, grote of meerdere warmtepompen, cv-ketels en luchtbehandelingsinstallaties.

Inzicht wordt daarmee niet alleen een hulpmiddel, maar een wettelijke plicht.

Voor recreatieparken in Gelderland spelen daarnaast de regels rondom het stikstofreductiegebied. In een zone van 500 meter rond Natura 2000-gebieden gelden strenge voorwaarden voor uitbreidingen en wijzigingen. Veel recreatieparken bestaan uit een groot aantal losse installaties op verschillende plekken, waardoor het lastig kan zijn om een compleet beeld te hebben van het totale vermogen of het gasverbruik.

Dat overzicht is wel noodzakelijk. Je moet kunnen aantonen hoe je verbruik zich ontwikkelt en of je binnen de normen blijft. Bij parken met particuliere recreatiewoningen komt daar nog bij dat niet altijd helder is wie waarvoor verantwoordelijk is. Zonder inzicht kun je daardoor tegen beperkingen aanlopen die onverwacht groot zijn.

In grote delen van Flevoland, Gelderland en Utrecht loopt het elektriciteitsnet tegen zijn grenzen. Netbeheerders geven steeds vaker aan dat nieuwe of zwaardere aansluitingen niet mogelijk zijn. Voor recreatieparken betekent dit dat het plaatsen van extra laadpalen, het uitbreiden van keukens of het overstappen op meer elektrische installaties soms eenvoudigweg binnen de huidige aansluiting over gecontracteerde vermogen niet kan.

Dat is ingewikkeld wanneer je door andere regels juist meer moet elektrificeren. Het risico bestaat dat je verplicht wordt om stappen te zetten die technisch niet uitvoerbaar zijn. Daarom is het belangrijk om vroegtijdig te weten hoe jouw piekbelasting eruitziet, waar ruimte zit en waar niet. Dat geeft je tijd om alternatieven te verkennen, zoals lokaal opwekken of tijdelijk werken met energieopslag.

Voor veel vakantieparken is gasloos worden een lastige opgave. Waar woonwijken soms kunnen aansluiten op warmtenetten, liggen recreatieparken vaak verspreid of landelijk. Daardoor zijn collectieve oplossingen minder vanzelfsprekend. Het programma Energie op Eigen Kracht ondersteunt ondernemers bij het zoeken naar slimme combinaties van lokale opwek, opslag en decentrale systemen.

Dat zijn geen snelle trajecten. Ze vragen tijd, investeringen en meestal ook samenwerking binnen het park. Pilots en gebiedsgericht werken helpen om te ontdekken wat in de praktijk haalbaar is.

Naast alle bestaande veranderingen komt er een nieuw systeem voor nettarieven. De huidige dag- en nachttariefstructuur verdwijnt en maakt plaats voor meerdere tijdsblokken met verschillende prijscategorieën. Elektriciteit wordt duurder in de drukste uren van de dag en goedkoper in rustige uren.

Voor recreatieparken kan dit een grote rol gaan spelen. Veel installaties draaien tegelijk, zeker in de ochtend en vroege avond. Zwembadtechniek, horeca, warmwatervoorziening en laadpalen vragen dan allemaal vermogen. Als deze piekmomenten duurder worden, loopt dat snel op. Omgekeerd kan het gunstig zijn als je sommige processen kunt verplaatsen naar goedkopere uren.

Dit maakt het nog belangrijker om te weten hoe jouw verbruiksprofiel eruitziet over de dag.

Als je alle ontwikkelingen naast elkaar legt, ontstaat een duidelijk beeld. De druk op het net neemt toe, en de wetgeving vraagt meer inzicht en betere planning. Je krijgt minder ruimte om beslissingen uit te stellen.
Het is daarom verstandig om nu al te beginnen met:

• meten en monitoren, zodat je weet hoe jouw verbruik verdeeld is;
• in kaart brengen van installaties en vermogens, vooral als je in een stikstofreductiegebied zit;
• bekijken waar je piekbelasting zit, zodat je weet waar knelpunten kunnen ontstaan;
• vooruit plannen, zodat je niet wordt verrast door regels of technische beperkingen.

Dat is geen streven naar perfectie, maar een manier om te voorkomen dat je later vastloopt.

Recreatieparken staan voor een periode waarin technische, wettelijke en operationele veranderingen elkaar snel opvolgen. EPBD IV, GACS, stikstofregels en netcongestie grijpen op elkaar in en beïnvloeden direct hoe je jouw park kunt ontwikkelen.

Wie nu begint met inzicht krijgen in verbruik, installaties en pieken, houdt de regie. Je geeft jezelf de ruimte om keuzes te maken binnen de grenzen van wat technisch kan en wat wettelijk mag. Dat maakt vooruitkijken geen luxe, maar een logische stap voor iedereen die ook de komende jaren wil blijven ondernemen.

Het kan een uitdaging zijn om voldoende vermogen te hebben om het materieel op efficiënte wijze van stroom te voorzien. Grotere regionale of landelijke bedrijven zijn hier al verder in. Maar je wilt bij je aanbesteding juist ook bedrijven uit de eigen gemeente een eerlijke kans bieden.  

Voor deze organisaties is behoefte aan extra laadpunten in de buurt van het werk. Gemeenten kunnen hierbij helpen door (een deel van) hun eigen locaties (of van andere partijen) open te stellen voor het laden van materieel. 

Op deze manier kan de gemeente veel betekenen om het speelveld gelijk te houden en tegelijkertijd efficiënter/goedkoper opdrachten in de markt te zetten.  

Om dit te faciliteren heb je inzicht nodig waar in jouw gemeente capaciteit mist. Wil je als gemeente hiermee aan de slag? Begin dan met inzicht te krijgen waar je nu staat: Is er al beleid? Wat zijn de ambities van je gemeente? Waar zijn op dit moment al laadmogelijkheden beschikbaar zijn? En waar zijn meer laadmogelijkheden nodig? 

Zodra je de huidige situatie scherp hebt, kan je aan de slag met het vaststellen van het laadbeleid en het realiseren van de plannen.

We willen je graag helpen om dit inzicht te krijgen en de benodigde informatie te bundelen. We hopen je hiermee een praktische gids te geven, zodat de plannen niet alleen op papier, maar ook in de praktijk werkelijkheid worden.

Dus, ga hiermee aan de slag:

• Download ons praktische werkboek waarmee je in 5 stappen dit inzicht krijgt. Je vindt de link naar het werkboek in de reacties van het LinkedIn bericht.

• Of schrijf je via deze link in voor het webinar over het faciliteren van emissieloos bouwen en netoptimalisaties binnen diverse gemeenten (je wordt doorgestuurd naar de website van Zebra).